Xu hướng Business Coaching tại Việt Nam và thế giới: Điều đang thay đổi không phải nghề Coach, mà là cách doanh nghiệp nhìn về lãnh đạo

Nếu nhìn vào sự phát triển của Business Coaching trong vài năm gần đây, nhiều người sẽ cho rằng đây là kết quả của sự lớn mạnh của ngành Coaching. Ngày càng nhiều Business Coach xuất hiện, ngày càng nhiều chương trình đào tạo được tổ chức và ngày càng nhiều doanh nghiệp nhắc đến Coaching như một xu hướng quản trị mới.

Nhưng đó chỉ là phần nổi của câu chuyện.

Điều đang thay đổi không phải Business Coaching. Điều đang thay đổi là chính doanh nghiệp.

Khi môi trường kinh doanh còn tương đối ổn định, lợi thế cạnh tranh thường đến từ vốn, công nghệ hoặc khả năng kiểm soát vận hành. Người lãnh đạo được kỳ vọng đưa ra nhiều quyết định đúng hơn đối thủ và xây dựng một hệ thống có thể vận hành theo kế hoạch đã xác định.

Ngày nay, chính giả định đó đang dần mất đi hiệu lực.

Doanh nghiệp không còn đối diện với một thị trường chỉ thay đổi theo chu kỳ. AI, chuyển dịch chuỗi cung ứng, biến động địa chính trị và sự thay đổi trong kỳ vọng của khách hàng đang khiến những mô hình quản trị từng hiệu quả nhanh chóng trở nên lạc hậu. Trong một bối cảnh mà chính sự thay đổi đã trở thành trạng thái bình thường, điều doanh nghiệp cần không còn đơn thuần là một người lãnh đạo giỏi điều hành, mà là một tổ chức có khả năng học hỏi nhanh hơn tốc độ thay đổi của thị trường.

Đó mới là nền tảng thực sự tạo nên sự phát triển của Business Coaching.

Khi doanh nghiệp không còn được dẫn dắt bằng những câu trả lời có sẵn

Có một điểm chung giữa hầu hết những doanh nghiệp tăng trưởng nhanh trong giai đoạn hiện nay: họ không thiếu thông tin.

Chiến lược có thể được phân tích bằng dữ liệu. Xu hướng thị trường có thể được dự báo bởi AI. Ngay cả những mô hình quản trị tiên tiến cũng chưa bao giờ dễ tiếp cận như hiện nay.

Nghịch lý nằm ở chỗ, càng có nhiều thông tin, việc lãnh đạo lại càng trở nên khó khăn.

Không phải vì người lãnh đạo biết ít hơn, mà vì ngày càng có ít quyết định tồn tại một đáp án rõ ràng. Phần lớn những lựa chọn quan trọng đều phải được đưa ra trong điều kiện thông tin chưa đầy đủ, lợi ích của các bên khác nhau và tương lai luôn chứa đựng những biến số không thể dự đoán.

Điều này làm thay đổi bản chất của năng lực lãnh đạo.

Nếu trước đây, giá trị của một CEO nằm ở việc sở hữu nhiều câu trả lời hơn người khác, thì hôm nay giá trị đó nằm ở khả năng đặt đúng câu hỏi, phản biện những giả định đang tồn tại và giúp tổ chức học hỏi nhanh hơn sau mỗi quyết định.

Chính tại điểm chuyển dịch này, Business Coaching bắt đầu có một vai trò khác. Coaching không xuất hiện để bổ sung thêm tri thức cho người lãnh đạo, mà để nâng cao chất lượng tư duy của người tạo ra tri thức cho tổ chức.

Khi doanh nghiệp thay đổi cách nhìn về lãnh đạo, họ cũng thay đổi cách nhìn về Business Coaching.

Đó là lý do Business Coaching đang chuyển từ phát triển cá nhân sang phát triển tổ chức

Trong nhiều năm, Business Coaching thường gắn với hình ảnh một CEO làm việc riêng cùng Business Coach để giải quyết những thách thức trong lãnh đạo. Cách tiếp cận này vẫn còn giá trị, nhưng không còn phản ánh đầy đủ vai trò của Coaching trong doanh nghiệp hiện đại.

Điều các doanh nghiệp đang theo đuổi không còn là việc giúp một lãnh đạo làm việc tốt hơn. Điều họ muốn xây dựng là một tổ chức có thể tiếp tục phát triển ngay cả khi môi trường kinh doanh thay đổi liên tục.

Muốn đạt được điều đó, năng lực lãnh đạo không thể chỉ tập trung vào người đứng đầu.

Nó phải trở thành năng lực của cả hệ thống.

Đó là lý do Business Coaching ngày càng được tích hợp vào các chương trình phát triển đội ngũ quản lý, chuyển đổi văn hóa và xây dựng lớp lãnh đạo kế cận. Coaching không còn được nhìn như một hoạt động hỗ trợ cá nhân, mà như một cơ chế giúp tổ chức liên tục học hỏi thông qua những cuộc đối thoại chất lượng hơn, những quyết định trưởng thành hơn và một phong cách lãnh đạo tạo ra nhiều lãnh đạo mới.

Xu hướng này xuất hiện trước tại nhiều nền kinh tế phát triển, nhưng điều đáng chú ý là nó cũng đang dần trở thành nhu cầu của doanh nghiệp Việt Nam.

Việt Nam không đi sau về Business Coaching, mà đang thay đổi cách hiểu về giá trị của Coaching

Thị trường Business Coaching tại Việt Nam phát triển nhanh trong những năm gần đây. Tuy nhiên, sự thay đổi quan trọng nhất không nằm ở số lượng Business Coach hay các chương trình Coaching được triển khai.

Điều đáng chú ý hơn là cách doanh nghiệp bắt đầu đặt những câu hỏi khác.

Trước đây, câu hỏi thường là: Business Coach có thể giúp doanh nghiệp giải quyết vấn đề gì?

Ngày nay, nhiều lãnh đạo bắt đầu quan tâm hơn đến một câu hỏi khác: Doanh nghiệp cần phát triển năng lực lãnh đạo như thế nào để có thể liên tục thích ứng với sự thay đổi?

Hai câu hỏi này tưởng như giống nhau nhưng phản ánh hai cách tiếp cận hoàn toàn khác.

Một bên xem Coaching là giải pháp cho một vấn đề.

Một bên xem Coaching là khoản đầu tư vào năng lực phát triển của tổ chức.

Sự thay đổi trong cách đặt câu hỏi cũng là dấu hiệu cho thấy Business Coaching tại Việt Nam đang bước vào một giai đoạn trưởng thành hơn. Doanh nghiệp không còn tìm Coach chỉ khi gặp khó khăn. Họ bắt đầu tìm Coaching trước khi những giới hạn trong lãnh đạo trở thành rào cản cho sự phát triển.

Đó cũng là cách nhiều doanh nghiệp trên thế giới đã tiếp cận Coaching trong nhiều năm qua.

AI sẽ không làm Business Coaching trở nên ít cần thiết hơn

Mỗi cuộc cách mạng công nghệ đều đặt ra dự báo rằng vai trò của con người sẽ dần thu hẹp. AI cũng đang tạo ra những dự báo tương tự đối với nhiều lĩnh vực, trong đó có Coaching.

Nhưng nếu quan sát kỹ hơn, AI đang làm thay đổi một điều khác.

Công nghệ đang khiến kiến thức trở nên phổ cập hơn, còn khả năng lãnh đạo lại trở nên khan hiếm hơn.

Khi mọi doanh nghiệp đều có thể tiếp cận cùng một công cụ AI, cùng một nguồn dữ liệu và cùng những mô hình phân tích tương tự, lợi thế cạnh tranh sẽ không còn đến từ việc ai sở hữu công nghệ tốt hơn. Lợi thế sẽ thuộc về những tổ chức biết sử dụng công nghệ để nâng cao chất lượng tư duy, chất lượng quyết định và chất lượng lãnh đạo.

Đó là lý do Business Coaching nhiều khả năng sẽ không phát triển như một dịch vụ độc lập, mà sẽ trở thành một năng lực quản trị được tích hợp vào cách doanh nghiệp phát triển con người, xây dựng đội ngũ lãnh đạo và dẫn dắt chuyển đổi.

Đây không chỉ là xu hướng của ngành Coaching.

Đây là xu hướng của quản trị doanh nghiệp trong một thế giới mà sự thay đổi đã trở thành điều duy nhất có thể dự đoán.

Business Coaching không phát triển vì doanh nghiệp cần thêm một công cụ quản trị. Business Coaching phát triển vì chính khái niệm về lãnh đạo đang thay đổi. Khi tri thức, công nghệ và quy trình ngày càng dễ tiếp cận, giá trị của người lãnh đạo không còn nằm ở việc biết nhiều hơn, mà ở khả năng giúp tổ chức học hỏi nhanh hơn, thích ứng tốt hơn và phát triển bền vững hơn.

Đó cũng là lý do xu hướng đáng chú ý nhất của Business Coaching không nằm ở số lượng Business Coach trên thị trường, mà nằm ở việc ngày càng nhiều doanh nghiệp xem Coaching như một phần của chiến lược phát triển lãnh đạo. Khi điều đó trở thành tư duy phổ biến, Business Coaching sẽ không còn được nhắc đến như một xu hướng. Nó sẽ trở thành một thành tố tự nhiên của quản trị doanh nghiệp hiện đại.