Business Coaching và chuyển đổi văn hóa doanh nghiệp: Bắt đầu từ người lãnh đạo, không phải bộ giá trị cốt lõi

Không nhiều doanh nghiệp tuyên bố mình không có văn hóa. Ngược lại, phần lớn đều sở hữu một bộ giá trị cốt lõi được trình bày rõ ràng trên website, trong sổ tay nhân sự hoặc xuất hiện ở những vị trí trang trọng nhất tại văn phòng.

Thế nhưng, điều khiến nhiều chương trình chuyển đổi văn hóa không đạt được kết quả mong muốn cũng bắt đầu từ chính đó.

Doanh nghiệp dành nhiều thời gian để xác định giá trị cốt lõi, truyền thông nội bộ và tổ chức các hoạt động gắn kết, nhưng sau một thời gian, cách ra quyết định vẫn không thay đổi, các cuộc họp vẫn diễn ra như cũ và đội ngũ vẫn hành động theo những thói quen đã hình thành từ nhiều năm trước.

Điều này đặt ra một câu hỏi quan trọng hơn: liệu văn hóa doanh nghiệp thực sự được tạo nên bởi những giá trị được công bố, hay bởi những hành vi mà tổ chức lặp lại mỗi ngày?

Nếu câu trả lời nằm ở hành vi, thì mọi nỗ lực thay đổi văn hóa đều phải bắt đầu từ nơi hành vi được hình thành. Đó không phải phòng Nhân sự, cũng không phải các chiến dịch truyền thông nội bộ, mà là cách người lãnh đạo suy nghĩ, ra quyết định và dẫn dắt tổ chức. Đây cũng là lý do Business Coaching ngày càng được xem là một công cụ chiến lược trong các chương trình chuyển đổi văn hóa doanh nghiệp.

Văn hóa doanh nghiệp không được định nghĩa bởi những gì doanh nghiệp nói, mà bởi những gì lãnh đạo chấp nhận

Một doanh nghiệp có thể khẳng định "con người là tài sản quan trọng nhất". Nhưng nếu mọi quyết định vẫn chỉ ưu tiên kết quả ngắn hạn mà bỏ qua sự phát triển của đội ngũ, thông điệp đó sẽ nhanh chóng mất đi giá trị.

Một doanh nghiệp có thể đề cao tinh thần đổi mới. Nhưng nếu mỗi ý tưởng mới đều bị bác bỏ vì rủi ro, nhân viên sẽ học được rằng điều tổ chức thực sự khuyến khích là sự an toàn, không phải sáng tạo.

Văn hóa không được hình thành từ khẩu hiệu. Văn hóa được hình thành từ những tín hiệu mà người lãnh đạo gửi đến tổ chức mỗi ngày thông qua các quyết định của mình.

Nhân viên không quan sát văn hóa qua những gì doanh nghiệp viết. Họ quan sát qua việc ai được ghi nhận, ai được trao quyền, điều gì được khuyến khích và điều gì bị bỏ qua.

Đó là lý do nhiều chương trình chuyển đổi văn hóa thất bại. Doanh nghiệp cố thay đổi thông điệp trong khi vẫn giữ nguyên cách lãnh đạo đã tạo ra văn hóa cũ.

Nếu nguồn gốc của văn hóa nằm ở hành vi lãnh đạo, thì câu hỏi tiếp theo không còn là làm thế nào để truyền thông một nền văn hóa mới, mà là làm thế nào để người lãnh đạo thay đổi cách dẫn dắt tổ chức.

Không thể xây dựng một nền văn hóa mới bằng một tư duy lãnh đạo cũ

Đây là nghịch lý mà nhiều doanh nghiệp gặp phải trong quá trình chuyển đổi.

Lãnh đạo mong muốn xây dựng một tổ chức chủ động hơn nhưng vẫn kiểm soát mọi quyết định. Muốn đội ngũ đổi mới nhưng không chấp nhận sai sót. Muốn tăng tính hợp tác nhưng hệ thống đánh giá lại chỉ ghi nhận thành tích cá nhân.

Văn hóa mới vì thế không có cơ hội hình thành, bởi tổ chức luôn học theo hành vi của lãnh đạo nhiều hơn những gì lãnh đạo mong muốn.

Business Coaching không bắt đầu bằng việc thay đổi đội ngũ. Coaching bắt đầu từ việc giúp người lãnh đạo nhận diện khoảng cách giữa điều mình kỳ vọng và điều mình đang tạo ra.

Khoảng cách này hiếm khi đến từ năng lực. Phần lớn xuất phát từ những mô hình tư duy đã từng giúp doanh nghiệp thành công trong quá khứ. Khi môi trường kinh doanh thay đổi, chính những mô hình đó có thể trở thành rào cản đối với sự phát triển của văn hóa tổ chức.

Business Coach không thay đổi văn hóa trực tiếp. Coach giúp người lãnh đạo thay đổi cách lãnh đạo. Và khi cách lãnh đạo thay đổi đủ nhất quán, văn hóa bắt đầu thay đổi như một hệ quả tự nhiên.

Chuyển đổi văn hóa không xảy ra trong những chương trình truyền thông, mà trong những quyết định hằng ngày

Một trong những sai lầm phổ biến là xem chuyển đổi văn hóa như một dự án có điểm bắt đầu và điểm kết thúc.

Thực tế, văn hóa không thay đổi khi doanh nghiệp công bố một bộ giá trị mới. Văn hóa thay đổi khi những giá trị đó bắt đầu xuất hiện trong từng quyết định quản trị.

Khi một nhà quản lý lựa chọn lắng nghe trước khi đưa ra kết luận.

Khi một CEO dành thời gian phát triển đội ngũ thay vì tự mình giải quyết mọi vấn đề.

Khi một cuộc họp khuyến khích phản biện thay vì chỉ tìm kiếm sự đồng thuận.

Đó đều là những khoảnh khắc rất nhỏ, nhưng chính chúng quyết định tổ chức đang học cách vận hành theo một nền văn hóa mới hay chỉ đang lặp lại nền văn hóa cũ.

Business Coaching tạo ra giá trị ở chính những thời điểm đó.

Thông qua quá trình phản tư và đối thoại, Coaching giúp người lãnh đạo nhận ra rằng mỗi quyết định của mình không chỉ giải quyết một vấn đề trước mắt mà còn đang định hình cách tổ chức sẽ suy nghĩ và hành động trong tương lai.

Đến lúc này, Coaching không còn là công cụ phát triển cá nhân. Nó trở thành cơ chế giúp văn hóa mới được hình thành thông qua những hành vi lãnh đạo được duy trì một cách nhất quán.

Giá trị lớn nhất của Business Coaching là giúp doanh nghiệp xây dựng một nền văn hóa có thể tự duy trì

Một chương trình chuyển đổi văn hóa chỉ thực sự thành công khi tổ chức không còn phụ thuộc vào các chiến dịch truyền thông để nhắc mọi người phải sống theo giá trị cốt lõi.

Điều đó chỉ xảy ra khi chính đội ngũ lãnh đạo trở thành hiện thân của những giá trị mà doanh nghiệp muốn xây dựng.

Business Coaching hướng đến mục tiêu đó.

Không phải bằng việc cung cấp thêm kiến thức về văn hóa doanh nghiệp, mà bằng việc giúp người lãnh đạo hình thành những hành vi khiến văn hóa mới được củng cố sau mỗi quyết định, mỗi cuộc đối thoại và mỗi cách phản hồi với đội ngũ.

Khi những hành vi này được lặp lại đủ lâu, chúng dần trở thành chuẩn mực chung của tổ chức. Đến một thời điểm, văn hóa không còn tồn tại như một tài liệu quản trị mà trở thành cách doanh nghiệp vận hành mỗi ngày.

Đó cũng là thời điểm doanh nghiệp không còn phải "xây dựng văn hóa". Văn hóa đã trở thành một phần của hệ thống lãnh đạo.

Nhiều doanh nghiệp bắt đầu hành trình chuyển đổi văn hóa bằng việc xác định giá trị cốt lõi. Nhưng những doanh nghiệp tạo ra sự thay đổi bền vững thường bắt đầu bằng một câu hỏi khác: người lãnh đạo cần thay đổi điều gì để những giá trị đó thực sự xuất hiện trong cách tổ chức vận hành?

Business Coaching không thay đổi văn hóa bằng khẩu hiệu, cũng không thay đổi văn hóa bằng các chương trình truyền thông nội bộ. Giá trị lớn nhất của Coaching nằm ở việc giúp người lãnh đạo thay đổi cách suy nghĩ và hành động. Khi điều đó diễn ra một cách nhất quán, văn hóa doanh nghiệp không cần được xây dựng thêm. Nó sẽ tự hình thành như kết quả tất yếu của một hệ thống lãnh đạo đã thay đổi.